Hoe kun je laaggeletterdheid herkennen?

Basisletters-Hoe-laaggeletterdheid-herkennen

Laaggeletterdheid is een maatschappelijk verschijnsel dat voorkomt bij 2,5 miljoen Nederlanders. Echter is het moeilijk om te constateren dat dit bij iemand speelt. Hoe komt dit, maar nog belangrijker: hoe kun je het herkennen? Hoe ga je hier vervolgens mee om?

Als werkgever of professional kom je ongetwijfeld in aanraking met mensen die laaggeletterd zijn. Ongeveer 1/7 van de Nederlandse samenleving is laaggeletterd. Zij begrijpen informatie niet en kunnen vaak ook niet goed lezen of schrijven. Dit is geen kwestie van willen; ze hebben vaak wel leren lezen en schrijven, maar zijn het simpelweg verleerd.

Waarom is het zo moeilijk om laaggeletterdheid te herkennen?

In de praktijk is het moeilijk om laaggeletterdheid te herkennen. Dit komt omdat er een groot taboe heerst, voornamelijk onder de mensen die dit zelf ervaren. Ze hebben een gevoel van schaamte en hebben het idee dat ze minder slim zijn, of dat het raar is dat ze niet goed kunnen lezen of schrijven.

In de praktijk worden smoesjes gebruikt, om te verhullen dat lezen en schrijven moeilijk gaat. Deze kunnen variëren van “ik ben mijn bril vergeten” en “dat formulier vul ik thuis wel in” tot “ik ben mijn lenzen vergeten in te doen” of “Mijn handschrift is niet goed leesbaar”. Vaak zullen laaggeletterden ontkennen dat ze informatie niet snappen, omdat ze niet buiten de boot willen vallen. Lees hier meer over in onze blog over de inclusiemaatschappij.

Wat zijn de kenmerken van laaggeletterdheid?

Misschien heb je een vermoeden dat iemand laaggeletterd is, maar durf je dat niet op de man af te vragen. Hoe herken je het concreet?

Het kan voorkomen dat iemand lees- en schrijfsituaties vermijdt, of juist ongemakkelijk of boos wordt als iets moet worden opgeschreven of gelezen. Misschien heeft hij of zij moeite met het formuleren van vragen, duiden van klachten en stellen van prioriteiten.

Laaggeletterden herhalen vaak vragen, ook als de informatie al is overgebracht (en soms zullen mensen uit schaamte juist géén vragen stellen). Het kan ook zijn dat de ogen niet bewegen, wanneer een document wordt gepresenteerd.

In de gezondheidszorg kan het een teken zijn als iemand niet weet welk recept hij of zij nodig heeft of juist vaak opbelt met vragen over medicijnen. Een klant kan ook vaak te laat zijn met het herhaalrecept komt of verschijnt te laat/op de verkeerde dag op de afspraak.

Een vermoeden, en dan?

Als je het vermoeden hebt dat een van je collega’s, werknemers, kennissen of vrienden valt onder de groep van laaggeletterden, spreek dit dan uit. Het is natuurlijk persoonsafhankelijk hoe je dit het best kunt aanpakken, maar over het algemeen zal het worden gewaardeerd als je een rustige plek en een rustig moment uitzoekt.

Als je daar niet de tijd voor hebt, bijvoorbeeld als je werkzaam bent in een apotheek, dan kun je vragen of iemand zijn naam en adres wil opschrijven.

“Ik weet dat veel mensen moeite hebben met het lezen van folders en instructies, hoe is dat voor jou?”. “Hoe is lezen en schrijven voor jou?”

Geef bijvoorbeeld eens aan dat hij/zij niet de enige is en dat genoeg oplossingen binnen handbereik zijn. Probeer je in te leven in de beleving van de ander. Dus stip vooral ook aan dat je je kunt indenken hoe lastig dit is. Het is handig als je geïnformeerd bent om mee te kunnen denken, als iemand openstaat voor oplossingen.

Zo is er een gratis telefoonnummer voor advies en coaching en cursussen om te leren lezen en schrijven (check bijvoorbeeld eens Stichting Lezen & Schrijven of Stichting ABC).

Je kunt informatie begrijpelijk maken door informatie praktisch uit te leggen. Hoe doe je dat? Vaak kun je iets voordoen en de andere persoon dit laten herhalen. Ook kun je controleren of de informatie goed is overgekomen. Je vraagt dan of iemand de uitleg zelf kan verwoorden. “Kunt u me vertellen wat ik heb verteld? Ik wil graag weten of ik het goed heb uitgelegd.”

Gezamenlijk een oplossing vinden

Samen komen we tot een oplossing om informatie begrijpelijker te maken voor laaggeletterden. Basisletters vindt dat iedereen het recht heeft op begrijpelijke informatie. Kun jij ondersteuning gebruiken bij het vergemakkelijken van documenten? Wij herschrijven jouw documenten in basisletters; neem contact met ons op.

☎ +31(0) 13 530 1515
✉ info@basisletters.nl
Volg ons en blijf op de hoogte!

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *